व्होट चोरी नाही, तर विरोधकांचा मेंदू चोरीला गेलाय! फडणवीसांचा राहुल गांधींवर पलटवार !!

 

 ‘व्होट चोरी’च्या आरोपांवर फडणवीसांचा पलटवार; राहुल गांधींवर ‘मेंदू चोरीला गेल्याचा’ खोचक टोला

निवडणूक आयोगातील कथित मतभेदांवरून राजकीय संघर्ष तीव्र; SIRवरील अंतिम निर्णय एकमताने झाल्याची आयोगाची भूमिका, तर अंतर्गत आक्षेपांच्या वृत्तामुळे वाद कायम

नागपूर : मतदार याद्यांच्या विशेष सखोल पुनरीक्षणावर (SIR) सुरू असलेल्या राजकीय संघर्षात महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी काँग्रेस नेते आणि लोकसभेतील विरोधी पक्षनेते राहुल गांधी यांच्यावर जोरदार प्रतिहल्ला केला आहे. ‘व्होट चोरी’च्या आरोपांना प्रत्युत्तर देताना फडणवीस यांनी मतचोरी झाली नसून आरोप करणाऱ्यांचा “मेंदू चोरीला गेला आहे”, अशा आशयाचा खोचक टोला लगावला. राहुल गांधींचा “चोरीला गेलेला किंवा गहाण ठेवलेला मेंदू” परत मिळवून देण्यासाठी एखादी चौकशी समिती किंवा व्यवस्था करता येईल का, अशी विनंती पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांना करणार असल्याचेही त्यांनी उपरोधिकपणे म्हटले. हे वक्तव्य फडणवीस यांची राजकीय टीका आहे.

फडणवीस यांनी रविवारी नागपुरात माध्यमांशी बोलताना ही भूमिका मांडली. काँग्रेसकडून निवडणूक आयोगाच्या कार्यपद्धतीवर उपस्थित करण्यात येणाऱ्या प्रश्नांना त्यांनी प्रत्युत्तर दिले. निवडणुकीत पराभव झाल्यानंतर घटनात्मक संस्थांवर प्रश्न उपस्थित करण्याऐवजी विरोधकांनी आत्मपरीक्षण करावे, अशी त्यांची भूमिका होती. काँग्रेस निवडणुकीच्या निकालाकडे विजय आणि पराभवानुसार वेगवेगळ्या नजरेने पाहत असल्याचा आरोपही त्यांनी केला.  

पंतप्रधानांकडे ‘चौकशी समिती’ची उपरोधिक मागणी

फडणवीस यांच्या वक्तव्यातील सर्वाधिक चर्चेत आलेला भाग म्हणजे राहुल गांधी यांच्या ‘व्होट चोरी’च्या आरोपांना दिलेले उपरोधिक प्रत्युत्तर. राहुल गांधींचा मेंदू “चोरीला गेला किंवा गहाण ठेवला गेला” असे म्हणत, तो शोधून परत देण्यासाठी पंतप्रधानांनी एखादी समिती किंवा व्यवस्था निर्माण करावी, अशा आशयाचे विधान त्यांनी केले. विविध वृत्तस्रोतांनी फडणवीस यांच्या या वक्तव्याची स्वतंत्रपणे नोंद केली आहे.  

आयोगातील मतभेदांच्या वृत्तामुळे वादाची पार्श्वभूमी

निवडणूक आयुक्त सुखबीर सिंह संधू आणि विवेक जोशी यांनी मागील दहा महिन्यांत आयोगाच्या काही निर्णयांबाबत किमान १४ वेळा आक्षेप नोंदविल्याचे वृत्त समोर आले होते. त्यामध्ये मतदार नोंदणीसाठी वापरल्या जाणाऱ्या Form 6 मधील बदल, मतदारांची नावे वगळणे किंवा पुन्हा समाविष्ट करण्याशी संबंधित बाबी आणि मतदार यादीच्या डेटावरील नियंत्रणासारख्या मुद्द्यांचा समावेश असल्याचे वृत्तांमध्ये म्हटले आहे.  

या वृत्तामुळे मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्या नेतृत्वाखालील आयोगाच्या अंतर्गत निर्णयप्रक्रियेबाबत राजकीय प्रश्न उपस्थित झाले. विरोधकांनी या वृत्ताचा आधार घेत आयोगाच्या कार्यपद्धतीवर टीका केली. मात्र, अंतर्गत निरीक्षणे किंवा आक्षेप नोंदविले गेले म्हणजे आयोगाचे अंतिम निर्णय बहुमताने किंवा मतभेदानेच झाले, असा निष्कर्ष त्यातून आपोआप निघत नाही.

निवडणूक आयोग म्हणतो—अंतिम निर्णय एकमताने

निवडणूक आयोगाच्या बाजूने समोर आलेली भूमिका यापेक्षा वेगळी आहे. आयोगाच्या अधिकाऱ्यांनी SIRसह आयोगाचे अंतिम निर्णय मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार आणि निवडणूक आयुक्त सुखबीर सिंह संधू व विवेक जोशी या तिघांच्या मंजुरीने आणि एकमताने झाल्याचे स्पष्ट केले. आयुक्तांनी प्रक्रियेच्या विविध टप्प्यांवर मांडलेली वैयक्तिक मते किंवा निरीक्षणे आणि आयोगाचा अंतिम संस्थात्मक निर्णय या दोन वेगळ्या बाबी असल्याचे आयोगाच्या बाजूने सांगण्यात आले.  

त्याचवेळी, आयोगाने नंतर Form 6, मतदार डेटाबेस आणि माहिती-तंत्रज्ञान यंत्रणेवरील देखरेख यांसह आयुक्तांनी अंतर्गत पत्रव्यवहारातून उपस्थित केलेल्या काही मुद्द्यांवर निर्णय घेतल्याचेही वृत्त आहे. त्यामुळे या प्रकरणात एकीकडे अंतिम निर्णय एकमताने झाल्याची आयोगाची भूमिका आहे, तर दुसरीकडे निर्णयप्रक्रियेच्या विविध टप्प्यांवर दोन आयुक्तांनी नोंदविलेल्या आक्षेपांचे वृत्तही सार्वजनिक चर्चेत आहे.  

पश्चिम बंगालचा दाखला देत काँग्रेसच्या आरोपांना उत्तर

SIRमुळे भाजपाला राजकीय फायदा होतो, हा काँग्रेसचा आरोप फडणवीस यांनी फेटाळला. पश्चिम बंगालमध्ये मतदारसंख्येत मोठी घट नोंदविलेल्या काही मतदारसंघांत तृणमूल काँग्रेस विजयी झाल्याचा दाखला देत त्यांनी SIRचा फायदा केवळ भाजपाला होतो, या दाव्यावर प्रश्न उपस्थित केला. काँग्रेस निवडणूक हरल्यावरच निवडणूक प्रक्रियेच्या विश्वासार्हतेवर प्रश्न उपस्थित करते, असा आरोपही त्यांनी केला.  

या मुद्द्यावर काँग्रेस आणि राहुल गांधी यांची भूमिका मात्र वेगळी आहे. राहुल गांधी यांनी मतदार याद्यांतील बदल आणि निवडणूक आयोगाच्या कार्यपद्धतीवर सातत्याने प्रश्न उपस्थित करत ‘व्होट चोरी’चे आरोप केले आहेत. त्यामुळे फडणवीसांचे वक्तव्य हे त्या आरोपांना दिलेले राजकीय प्रत्युत्तर आहे; त्यांच्या वक्तव्यामुळे राहुल गांधींनी उपस्थित केलेल्या प्रश्नांची स्वतंत्र तथ्यात्मक पडताळणी संपुष्टात येत नाही.