नवी दिल्ली : दोन हजार रुपयांपेक्षा अधिक रकमेचा UPI व्यवहार केल्यास ग्राहकाला अतिरिक्त शुल्क भरावे लागणार, अशा चर्चांमुळे डिजिटल पेमेंट करणाऱ्यांमध्ये संभ्रम निर्माण झाला आहे. मात्र उपलब्ध माहितीनुसार, सामान्य बँक खात्यातून केलेल्या बँक-टू-बँक UPI व्यवहारासाठी ग्राहकाला अतिरिक्त शुल्क द्यावे लागणार नाही. म्हणजेच ₹२,५००, ₹५,००० किंवा ₹२०,०००चा सामान्य UPI व्यवहार केला तरी ग्राहकाकडून स्वतंत्र UPI शुल्क आकारले जाणार नाही.
केंद्रीय अर्थ मंत्रालयाने ‘पेमेंट अँड सेटलमेंट सिस्टिम्स ॲक्ट, २००७’च्या कलम १०ए अंतर्गत जारी केलेल्या अधिकृत राजपत्र अधिसूचनेच्या संदर्भात ही बाब स्पष्ट करण्यात आली आहे. ₹२,००० पर्यंतच्या UPI व्यवहारांसह RuPay डेबिट कार्डद्वारे होणाऱ्या पेमेंटवर प्रत्यक्ष किंवा अप्रत्यक्ष शुल्क आकारण्यास मनाई असल्याचे उपलब्ध माहितीत नमूद करण्यात आले आहे.
सर्वसामान्य ग्राहकांच्या दृष्टीने सर्वात महत्त्वाची बाब म्हणजे बँक खात्यातून दुसऱ्या व्यक्तीच्या बँक खात्यात केलेला P2P (Person to Person) UPI व्यवहार मोफत राहणार आहे. त्याचप्रमाणे सामान्य बँक खात्याचा वापर करून दुकान किंवा व्यावसायिकाला UPIद्वारे पैसे देताना व्यवहाराची रक्कम ₹२,०००पेक्षा अधिक असल्यामुळे ग्राहकावर स्वतंत्र शुल्क लावले जाणार नाही.
उदाहरणार्थ, एखाद्या ग्राहकाने दुकानातून ₹५,०००ची खरेदी केली आणि त्याचे पेमेंट आपल्या बँक खात्यातून UPIद्वारे केले, तर त्याला खरेदीची ₹५,००० एवढीच रक्कम द्यावी लागेल. केवळ व्यवहार ₹२,०००च्या पुढे गेला म्हणून ग्राहकाला अतिरिक्त ₹१५ किंवा ₹२५ देण्याचा प्रश्न नसल्याचे उपलब्ध माहितीत स्पष्ट करण्यात आले आहे.
मात्र ₹२,०००पेक्षा अधिक रकमेच्या व्यवहारांबाबत सुरू असलेल्या चर्चेचा संबंध ग्राहकाकडून आकारण्यात येणाऱ्या शुल्काशी नसून व्यापारी व्यवहारांवरील संभाव्य Merchant Discount Rate (MDR) शी जोडला जात आहे. बाजारातील सूत्रांच्या आधारे उपलब्ध माहितीत संभाव्य MDR ०.२५ टक्के ते ०.४० टक्के म्हणजेच २५ ते ४० बेसिस पॉईंट्स असू शकतो, असे म्हटले आहे. हा संभाव्य दर अद्याप ग्राहकासाठी निश्चित शुल्क असल्याचे समजू नये.
विशेषतः सामान्य UPI बँक ट्रान्सफर आणि डिजिटल वॉलेटच्या माध्यमातून होणारा व्यवहार यामधील फरक समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. आधीच्या NPCI मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार Prepaid Payment Instruments (PPI) म्हणजे डिजिटल वॉलेटच्या माध्यमातून ₹२,०००पेक्षा जास्त रकमेचा विशिष्ट व्यापारी UPI व्यवहार झाल्यास इंटरचेंज फीची तरतूद लागू होऊ शकते. ही व्यवस्था सामान्य बँक खात्यातून होणाऱ्या UPI ट्रान्सफरसारखी नाही.
त्यामुळे ₹२,०००ची मर्यादा ओलांडली म्हणजे प्रत्येक UPI व्यवहारावर ग्राहकाला शुल्क भरावे लागेल, असा सरसकट निष्कर्ष काढणे चुकीचे ठरेल. व्यवहारासाठी कोणता पेमेंट मोड वापरला आहे, व्यवहार ग्राहक-ते-ग्राहक आहे की व्यापाऱ्याशी संबंधित आहे आणि तो बँक खात्यातून होत आहे की PPI/डिजिटल वॉलेटसारख्या माध्यमातून, यावर संबंधित नियम अवलंबून असतात.
सामान्य नागरिकांसाठी मात्र मुख्य निष्कर्ष स्पष्ट आहे—बँक खात्यातून होणाऱ्या सामान्य UPI व्यवहाराची रक्कम ₹२,०००पेक्षा जास्त झाली म्हणून ग्राहकाच्या खिशातून स्वतंत्र UPI चार्ज जाणार नाही.
🚨💸 ₹२,००० पेक्षा जास्त UPI केल्यास पैसे कापणार? 😱 ग्राहकांना चार्ज लागणार की नाही? जाणून घ्या नवा नियम! 📱💰
UPI New Rules, UPI Charges Above 2000, UPI Transaction Charges, UPI Payment Rules, Bank to Bank UPI, UPI MDR Charges, Digital Payment India
#UPINewRules #UPICharges #UPIPayment #DigitalPayments #UPINews
टिप्पणी पोस्ट करा